Overgangsklachten: wat is ‘normaal’ en wanneer moet je verder kijken?

De overgang is een levensfase waarin het lichaam verandert door schommelingen in hormonen, met name oestrogeen. Veel vrouwen kennen de bekende klachten zoals opvliegers en nachtzweten. Maar de werkelijkheid is vaak breder: klachten kunnen zich op verschillende manieren uiten en niet altijd direct als ‘overgangsklachten’ worden herkend.

Typische overgangsklachten

De meest bekende klachten hangen direct samen met hormonale veranderingen. Deze worden ook wel vasomotore klachten genoemd.

Veelvoorkomende voorbeelden zijn:

• opvliegers
• nachtzweten
• slecht slapen
• vaginale droogheid

Daarnaast komen ook vaak voor:

• stemmingswisselingen
• vermoeidheid
• concentratieproblemen (“brain fog”)

Deze klachten zijn goed beschreven in richtlijnen en komen bij een groot deel van de vrouwen voor tijdens de overgang.

Minder bekende (atypische) klachten

Naast de bekende klachten ervaren veel vrouwen ook minder typische klachten, zoals:

• hartkloppingen
• gewrichts- en spierklachten
• hoofdpijn of migraine
• duizeligheid
• een opgeblazen gevoel
• veranderingen in huid of haar

Deze klachten worden niet altijd direct gekoppeld aan de overgang, maar kunnen wel degelijk samenhangen met hormonale veranderingen.

Uit onderzoek blijkt bovendien dat er meer dan 50 verschillende klachten beschreven zijn in de overgang, wat verklaart waarom deze fase voor veel vrouwen verwarrend kan zijn.

Niet alle klachten zijn alleen hormonaal

Een belangrijk inzicht uit onderzoek en richtlijnen is dat niet alle klachten uitsluitend door hormonen worden verklaard.

• Vasomotore klachten (zoals opvliegers) zijn sterk hormonaal bepaald
• Psychische en lichamelijke klachten (zoals somberheid of pijn) worden ook beïnvloed door:
  • stress
  • leefstijl
  • slaap
  • psychosociale factoren

Sommige klachten kunnen dus deels samenhangen met de overgang, maar ook andere oorzaken hebben.

Waarom goed kijken naar de oorzaak belangrijk is

Omdat klachten zo uiteenlopend zijn, is het belangrijk om niet alles automatisch toe te schrijven aan de overgang.

Bij klachten zoals:

• hartkloppingen
• extreme vermoeidheid
• stemmingsklachten
• onverklaarde pijn

is het belangrijk om ook andere (niet-gynaecologische) oorzaken te overwegen en zo nodig uit te sluiten.

Dit kan bijvoorbeeld gaan om:

• schildklierproblemen
• bloedarmoede
• hart- en vaatziekten
• psychische aandoeningen

Deze zorgvuldige benadering wordt ook benadrukt in richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie en de Dutch Menopause Society, waarin wordt aangegeven dat diagnostiek en beoordeling altijd breder moeten kijken dan alleen hormonen.

Een integrale benadering

Binnen Femina Clinic wordt daarom altijd gekeken naar het totaalplaatje.

Niet alleen:

• hormonale veranderingen

maar ook:

• leefstijl
• mentale belasting
• werk en omgeving

Op basis van een uitgebreide intake en, indien nodig, aanvullend onderzoek, wordt beoordeeld wat er speelt en welke aanpak passend is.

Tot slot

De overgang kent veel gezichten. Sommige klachten zijn herkenbaar en typisch, andere minder duidelijk en soms onverwacht. Juist daarom is het belangrijk om klachten serieus te nemen en zorgvuldig te laten beoordelen.

Herken je klachten die mogelijk bij de overgang passen, maar twijfel je? Tijdens een consult kijken we samen naar het geheel — zodat duidelijk wordt wat er speelt en wat je kan helpen.